Bộ trưởng Nội vụ đã cam kết bảo vệ hệ thống tị nạn "cho các thế hệ mai sau" khi công bố việc mở các lộ trình an toàn mới dành cho người tị nạn bắt đầu từ mùa thu này.
Tuy nhiên, các kế hoạch do bà Shabana Mahmood công bố vào tối thứ Sáu cũng bao gồm những thay đổi đối với luật nhân quyền, giúp việc trục xuất những người cư trú bất hợp pháp trở nên dễ dàng hơn.
Bà Mahmood phát biểu: "Tôi sẽ mở ra các lộ trình hợp pháp mới cho những người tị nạn thực sự, đồng thời loại bỏ những kẽ hở vốn thường xuyên bị lợi dụng. Mục tiêu của tôi rất đơn giản, là đảm bảo chúng ta có một hệ thống tị nạn bền vững, không chỉ cho hiện tại mà còn cho cả các thế hệ mai sau."
Các lộ trình an toàn mới sẽ cho phép các cộng đồng và một số trường đại học "được tín nhiệm" bảo lãnh người tị nạn đến Vương quốc Anh. Chương trình này được lấy cảm hứng từ một mô hình của Canada, vốn đã giúp định cư 400.000 người tại nước này kể từ năm 1979.
Một lộ trình riêng biệt cho phép các nhà tuyển dụng bảo lãnh người tị nạn cũng dự kiến sẽ được triển khai vào năm tới.
Bộ Nội vụ không cho biết dự kiến có bao nhiêu người tị nạn được tiếp cận các lộ trình mới này, nhưng khẳng định hệ thống sẽ "hoạt động với công suất lớn hơn nhiều" so với Chương trình Tái định cư tại Vương quốc Anh (UK Resettlement Scheme) – vốn chỉ cung cấp lộ trình cho một số lượng nhỏ người mỗi năm.
Bên cạnh đó, bà Mahmood cho biết một Dự luật mới về Nhập cư và Tị nạn (Immigration and Asylum Bill) sẽ hướng tới việc ngăn chặn tình trạng lạm dụng các quy định pháp luật về quyền con người, bao gồm quyền được hưởng cuộc sống gia đình và các biện pháp bảo vệ chống lại nạn nô lệ thời hiện đại.
Đạo luật mới sẽ thắt chặt định nghĩa về "gia đình" theo quy định của Công ước Châu Âu về Nhân quyền (ECHR), giới hạn phạm vi chỉ bao gồm các thành viên trong gia đình trực hệ.
Những người chỉ trích hệ thống tị nạn tập trung vào Điều 8 của ECHR, cho rằng điều khoản này đã bị lợi dụng để cản trở việc trục xuất những người không có quyền lưu trú tại Vương quốc Anh.
Bộ Nội vụ cho biết định nghĩa mới sẽ ngăn chặn những trường hợp như vụ việc từng khiến cơ quan chức năng không thể trục xuất một người đàn ông Ba Lan – kẻ đã bị kết án vì hành vi bạo hành gia đình – do người này đóng vai trò như "người cha" đối với cháu trai mình.
Đạo luật mới cũng sẽ loại bỏ các biện pháp bảo vệ nạn nhân nô lệ thời hiện đại đối với những tội phạm nước ngoài từng bị phạt tù, đồng thời bác bỏ các yêu cầu được đưa ra sau khi quy trình trục xuất đã bắt đầu nếu đối tượng đã có cơ hội đưa ra yêu cầu này từ trước.
Bà Mahmood phát biểu: "Anh quốc luôn dang rộng vòng tay che chở những người phải chạy trốn khỏi chiến tranh và sự đàn áp. Tuy nhiên, hệ thống này chỉ có thể duy trì nếu công chúng tin tưởng rằng nó công bằng, được kiểm soát chặt chẽ và không bị lợi dụng."
Tuy nhiên, thông báo hôm thứ Sáu được đưa ra trong bối cảnh bà Mahmood đang đối mặt với những câu hỏi về việc liệu bà có tiếp tục giữ chức vụ này hay không sau khi ông Keir Starmer rời khỏi số 10 phố Downing.
Những thay đổi mà bà dự định áp dụng đối với quy định về quyền cư trú vô thời hạn (ILR - indefinite leave to remain) đã vấp phải sự chỉ trích từ một số nghị sĩ Công đảng. Theo đó, ông Andy Burnham – người nhiều khả năng sẽ kế nhiệm ông Keir – đang chịu áp lực phải hủy bỏ các đề xuất này.
Trong chiến dịch tranh cử bổ sung tại Makerfield, ông Burnham đã bày tỏ mong muốn tổ chức "tham vấn" về các đề xuất nói trên, qua đó để ngỏ khả năng sửa đổi chúng.
Cũng trong ngày thứ Sáu, bà Mahmood đã vướng vào tranh cãi với một trong những cấp phó của mình là ông Mike Tapp, sau khi ông đề xuất "miễn trừ nhân viên chăm sóc" khỏi các cải cách về ILR mà bà đưa ra. Ông Keir đã bác bỏ đề nghị sa thải ông Tapp của bà Mahmood, đồng thời Văn phòng Thủ tướng cũng đưa ra lời khiển trách đối với cả hai vị bộ trưởng này.
Bà Shabana Mahmood
Viethome (theo ITV News)