"Dường như tất cả họ đều bị thôi thúc bởi mong muốn có một cuộc sống tốt đẹp hơn để lo cho gia đình ở quê nhà".
Từ trái qua: Uoc Van Nguyen, Nam Thanh Le, Cuong Van Chu, Duong Van Nguyen. Ảnh: GMP
Một trong 4 người "làm vườn" thiệt mạng sau vụ hỏa hoạn tại một nhà xưởng ở Oldham (Manchester) từng nói với gia đình ở Việt Nam rằng anh đang làm việc bên trong một "nhà máy" và không được phép rời đi. Thông tin này đã được tiết lộ tại phiên điều trần hồi tháng 3/2026.
4 nạn nhân thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn dữ dội này gồm: Uoc Van Nguyen (31 tuổi), Cuong Van Chu (39 tuổi), Duong Van Nguyen (29 tuổi) và Nam Thanh Le (21 tuổi). Vụ cháy xảy ra tại nhà xưởng Bismark House Mill ở Derker, Oldham vào tháng 5/2022. Phiên điều trần về cái chết của họ đã diễn ra tại Tòa án Điều tra Nguyên nhân Tử vong Rochdale vào ngày 19/3/2026.
Nhân viên điều tra kết luận rằng cả 4 người đều làm công việc trồng cần sa trái phép theo lệnh của 1 người có liên quan tới hoạt động phạm tội.
2 trong số 4 nạn nhân đã có gia đình. Trong quá trình điều tra, cảnh sát đã tìm thấy bằng chứng cho thấy các nạn nhân nhiều khả năng đã bị nhốt bên trong một căn phòng ở nhà máy. Cả 4 người đã rời Việt Nam từ nhiều năm trước đó để tìm việc làm và gửi tiền về cho gia đình.
Lực lượng cứu hỏa đã mất 4 ngày để dập tắt đám cháy. Phải đến 10 tuần sau, trong quá trình phá dỡ công trình, thi thể các nạn nhân mới được phát hiện. Hai ngày sau đó, các điều tra viên từ một công ty bảo hiểm đã phát hiện các dụng cụ và vật dụng liên quan đến hoạt động trồng cần sa, bao gồm hệ thống đèn chiếu sáng, các bao đất trồng và tàn dư cây cần sa.
Tòa án cũng ghi nhận rằng tòa nhà đã bị hư hại nghiêm trọng về mặt kết cấu. Khi đưa ra lời khai, đại diện Sở Cứu hỏa và Cứu nạn Greater Manchester cho biết cuộc điều tra nguyên nhân vụ cháy – vốn chỉ được tiến hành sau khi tìm thấy thi thể các nạn nhân – đã không thể xác định được chính xác nguyên nhân gây ra hỏa hoạn.
Công tác điều tra tại hiện trường. Ảnh: MEN MEDIA
Tuy nhiên, các bên đã thống nhất rằng một gian phòng bên trong khu vực xảy ra hỏa hoạn – nơi được cho là có đặt một cơ sở trồng cần sa – chính là điểm khởi phát đám cháy. "Xét trên các khả năng có thể xảy ra, đó dường như chính là nơi ngọn lửa bắt đầu," ông John Duffin, trưởng trạm cứu hỏa kiêm chuyên gia điều tra nguyên nhân cháy, cho biết.
Đoạn video được cung cấp cho lực lượng cứu hỏa cho thấy hình ảnh cây cối và đất bị cháy rụi, các bộ lọc carbon (dùng để khử mùi cần sa), cùng hệ thống đèn chiếu sáng và dây điện. "Có bằng chứng rõ ràng cho thấy đã có một cơ sở trồng cần sa bên trong," ông nói, dù cũng lưu ý rằng không ghi nhận dấu hiệu tiêu thụ điện năng tăng cao tại tòa nhà – điều thường thấy trong các vụ trồng cần sa do thủ đoạn đấu nối điện trái phép để qua mặt hệ thống đo điện.
Người ta cũng tìm thấy các bình khí butane, được cho là dùng để sản xuất cần sa. Các thông tin được báo cáo cho lực lượng cứu hỏa có mặt tại hiện trường lúc 2h20 sáng ngày 7/5/2022 cho thấy: không có ai bên trong, tòa nhà đã được khóa và đảm bảo an toàn, đồng thời đây không phải là cơ sở hoạt động 24/24h.
Cảnh sát trưởng Lewis Hughes cho biết, hai tuần sau vụ cháy, một mục sư người Việt đã liên hệ với Cảnh sát Greater Manchester để bày tỏ lo ngại về một người đàn ông mất tích mà ông tin rằng có thể đã ở bên trong tòa nhà. Vào thời điểm đó, tòa nhà đã bị xác định là không đảm bảo an toàn về kết cấu và công tác phá dỡ đã bắt đầu được triển khai.
Lực lượng cứu hỏa xử lý đám cháy tại hiện trường. Ảnh: PA
Vào tháng 7/2022, cũng chính vị mục sư này đã bày tỏ lo ngại với cảnh sát về việc có thêm ba người nữa bị mất tích. Sau đó, các phần thi thể người đã được tìm thấy, dẫn đến việc cảnh sát phải triển khai một cuộc điều tra quy mô lớn.
Được biết, các nhà thầu phá dỡ ban đầu đã phát hiện một hộp sọ. Toàn bộ quá trình kiểm tra hiện trường kéo dài 6 tháng. Lực lượng chức năng đã rà soát 5.000 tấn gạch đá vụn và tìm thấy 92 mảnh "thi thể người". Tất cả đều là xương.
Các sĩ quan thuộc Cảnh sát Greater Manchester đã đến VN vào tháng 9/2022 để lấy mẫu ADN và phỏng vấn gia đình của các nạn nhân. Mỗi gia đình đã cung cấp nhiều mẫu xét nghiệm. Công tác nhận dạng hoàn tất vào tháng 4/2023. Đến tháng 6/2023, Đại sứ quán VN đã cấp phép hồi hương thi hài các nạn nhân.
Thanh tra Hughes cho biết không có thông tin hay bằng chứng nào cho thấy có nạn nhân thứ năm. Ông cũng cho biết không có ghi nhận nào trước đó về việc có người sinh sống tại nhà máy này.
Theo thông tin tại tòa, Dương Van Nguyen sống cùng cha mẹ và có niềm đam mê bóng đá. Vào tháng 4/2022, anh nói với cha mẹ rằng mình đang sống trong một "ngôi nhà bỏ hoang" và đang tìm việc làm. Thanh tra Cảnh sát Andy Naismith cho biết tất cả các gia đình đều nói rằng họ không biết người thân của mình đã đi từ VN sang Vương quốc Anh bằng cách nào. Ông cho biết các nạn nhân có liên lạc "không thường xuyên" với gia đình, chủ yếu qua Facebook Messenger và gọi điện video.
Hiện trạng nhà máy hiện tại. Ảnh: Manchester Evening News
Nam Thanh Le là con cả trong gia đình có ba anh chị em. Anh chưa kết hôn và từng nói với gia đình rằng mình muốn rời VN để tìm kiếm "một cuộc sống tốt đẹp hơn". Anh đã thực hiện điều này vào tháng 1/2020. Theo thông tin tại phiên điều trần, 2 năm sau, anh nói với cha mẹ rằng mình đang ở Anh để tìm việc làm và sống cùng một người VN khác. Anh cho biết mình đang ở trong một "ngôi nhà bỏ hoang tại Dam" – cách gọi tắt của khu vực Oldham.
Uoc Van Nguyen đã lập gia đình và có hai con. Tại VN, anh từng làm công việc bốc xếp và lái xe tải chở phế liệu. Anh được xác định đã có mặt tại Anh vào năm 2018 và nói với gia đình rằng mình đang "làm việc trong một nhà kho bỏ hoang".
Thanh tra Naismith cho biết: "Anh ấy cũng nói với gia đình rằng mình muốn ra ngoài nhưng không được phép. Anh ấy không giải thích chi tiết thêm." Vị thanh tra này đồng tình với nhân viên điều tra rằng ý của nạn nhân là bản thân không thể rời khỏi nơi đó "theo ý muốn của chính mình".
Cơ quan chức năng cho biết Uoc Van Nguyen từng bị cảnh sát cho là có dính líu tới một trại cần sa ở Rochdale vào năm 2020. Thanh tra Naismith cho biết Nguyen từng khai mình là nạn nhân nô lệ thời hiện đại và các quy trình bảo vệ đã được triển khai, nhưng sau đó Nguyen đã "biến mất" khỏi tầm kiểm soát của cơ quan chức năng.
Anh Cuong Van Chu đã lập gia đình, có ba con và từng theo học ngành y tại VN. Anh rời quê nhà vào tháng 6/2019 và nhập cảnh vào Anh từ Pháp. Trước khi xảy ra vụ hỏa hoạn, anh nói với gia đình rằng mình đang sống cùng 3 người đàn ông VN khác. Lần cuối cùng anh liên lạc với gia đình là vào tháng 5/2020.
Mỗi khi liên lạc với gia đình qua video, các nạn nhân thường ngồi hoặc nằm trên giường, và người thân có thể nghe thấy tiếng trò chuyện bằng tiếng Việt ở phía sau. Thanh tra Naismith cho biết cả 4 người đàn ông dường như đều là "trụ cột" hỗ trợ gia đình ở quê nhà. Ông nói: "Các gia đình đã vô cùng đau đớn trước sự việc này".
Nhận định ban đầu cho thấy các nạn nhân là "người trồng cần sa" và làm việc "cho một đối tượng có liên quan đến hoạt động phạm pháp". Cảnh sát không có thông tin chỉ điểm nào trước đó cho thấy có người đang làm việc hay sinh sống tại nhà xưởng này, hoặc có một cơ sở trồng cần sa ở đó vào thời điểm xảy ra hỏa hoạn. Ông tin rằng các nạn nhân đã không thể thoát ra ngoài và có thể đang ngủ khi đám cháy bùng phát. Các bằng chứng thu thập được cũng cho thấy khu vực này đã bị khóa từ bên ngoài.
Một chiếc điện thoại, được cho là của anh Cuong Van Chu, cũng đã được thu hồi. Kết quả phân tích chứng minh thiết bị này không được sử dụng ở bất kỳ nơi nào khác ngoài phạm vi bên trong nhà máy Bismark Mill.
Cảnh sát đã bắt giữ 4 người đàn ông khác vì nghi ngờ phạm các tội danh bao gồm ngộ sát, trồng cần sa và tham gia hoạt động của một tổ chức tội phạm, nhưng đến nay vẫn chưa có cáo buộc hình sự nào được đưa ra.
Chuyên gia pháp y kết luận nguyên nhân tử vong của cả bốn người là "không xác định được". Tại phiên điều trần, thông tin được đưa ra là hiện tại, cảnh sát "không có đủ bằng chứng" để tiến hành khởi tố vụ án. Bà Joanne Kearsley, Chánh điều tra viên tư pháp cấp cao, đã đưa ra kết luận mở đối với trường hợp của cả 4 nạn nhân. Bà tuyên bố: "Có bằng chứng cho thấy cửa đã bị khóa. Dường như 4 người này đã không thể thoát ra ngoài. Điều rõ ràng là có những cá nhân nắm được thông tin rằng các nạn nhân đang ở bên trong tòa nhà."
"Chưa có lời giải thích nào khác được đưa ra về lý do tại sao 4 người đàn ông VN lại có mặt tại nhà xưởng này." Bà Joanne Kearsley "tin chắc" rằng họ đã bị ép buộc trồng cần sa, đồng thời nói thêm: "Nhiều khả năng những người này đã bị nhốt bên trong cơ sở để trông coi trại cần sa. Bốn chàng trai trẻ này đều đã đến Vương quốc Anh. Họ là những người chồng, người con và người anh em trong gia đình. Dường như tất cả họ đều mang trong mình mong muốn về một cuộc sống tốt đẹp hơn để lo cho gia đình ở quê nhà. Mong muốn và nhu cầu đó dường như đã bị lợi dụng."
'Những câu trả lời mà họ xứng đáng nhận được' Thanh tra Hughes, người phụ trách công tác nhận dạng nạn nhân của Cảnh sát Greater Manchester, cho biết: "Ngay từ khoảnh khắc đau lòng khi phát hiện bốn nạn nhân thiệt mạng tại khu nhà xưởng Bismark House, chúng tôi luôn đặt Uoc Van Nguyen, Cuong Van Chu, Duong Van Nguyen và Nam Thanh Le làm trọng tâm trong mọi hoạt động của mình. Cuộc điều tra này vô cùng gian nan, xét cả về khía cạnh thực địa lẫn công tác điều tra. Bất chấp hàng nghìn tấn gạch đá đổ nát, những mối nguy hiểm còn sót lại sau vụ hỏa hoạn và quá trình phá dỡ kéo dài 10 tuần, chúng tôi đã nỗ lực hết mình trong suốt 6 tháng để đưa cả bốn người họ ra ngoài một cách trang trọng và nhân văn nhất có thể."
"Sự ra đi của 4 nạn nhân tại Greater Manchester đã khiến gia đình của họ ở bên kia bán cầu vô cùng đau đớn. Trong suốt quá trình này, cảnh sát luôn nỗ lực đảm bảo các gia đình được cập nhật thông tin và nhận sự hỗ trợ từ những sĩ quan được đào tạo chuyên biệt. Sau cùng, chúng tôi hy vọng họ đã nhận được những câu trả lời mà họ xứng đáng được biết. Đáng buồn thay, chúng ta sẽ không bao giờ biết chính xác lý do tại sao họ lại có mặt tại Bismark House - liệu họ tự nguyện đến đó hay bị lợi dụng cho các mục đích phạm pháp".
"Tình trạng bóc lột diễn ra dưới nhiều hình thức và đang thực sự xảy ra tại Greater Manchester. Nếu bạn lo ngại về vấn đề bóc lột hoặc phát hiện các dấu hiệu liên quan, vui lòng báo tin cho cảnh sát hoặc tổ chức Crimestoppers (có thể ẩn danh) để chúng tôi kịp thời hành động, bảo vệ nạn nhân và truy cứu trách nhiệm của những kẻ phạm tội."
Viethome (theo Manchester Evening News)
